Sáng
30/4/1975, Đại tướng Võ Nguyên Giáp cùng các ủy viên Bộ Chính trị và
Quân ủy Trung ương đón nhận tin vui quân giải phóng tiến vào dinh Độc
Lập tại phòng họp ở Nhà Con Rồng, thành cổ Hà Nội.
Theo
hồi ức của đại tướng Võ Nguyên Giáp thể hiện trong cuốn “Tổng hành dinh
trong mùa xuân đại thắng”, Bộ chỉ huy tối cao nhận tin đầu tiên về việc
quân giải phóng có xe tăng dẫn đầu đang tiến vào Sài Gòn từ Đài phát
thanh Nhật Bản lúc 10h. Đến 10h50, Cục 2 (Quân báo) báo cáo quân giải
phóng đã vào dinh Tổng thống chính quyền Sài Gòn. Ngay sau đó, các đài
phát thanh phương Tây cũng đưa tin này.
11h30, ông Nguyễn Duy Phê,
Cục phó Cục cơ yếu mang vào phòng họp một bức điện của Trung tướng Lê
Trọng Tấn (Tư lệnh cánh quân phía đông) báo cáo: Một đơn vị thuộc cánh
quân phía đông đã cắm cờ lên dinh Độc Lập.
Sau
khi chỉ đạo gửi bức điện “Đã nhận tin ta cắm cờ lên dinh Độc Lập lúc
11h. Các anh trong Bộ Chính trị rất vui, rất vui" lúc 12h25, đại tướng
Võ Nguyên Giáp chỉ thị cho Cục Tuyên huấn thuộc Tổng cục Chính trị điện
ngay cho Thông tấn xã Việt Nam và Đài Tiếng nói Việt Nam kịp thời truyền
tin thắng lợi, và chuẩn bị viết thông cáo chiến thắng. Chỉ 15 phút sau,
đài ngừng buổi phát thanh thường lệ, phát đi phát lại dòng tin: Chiến
dịch Hồ Chí Minh toàn thắng. Lẫn vào tiếng loa phóng thanh, tiếng reo
hò, hoan hô chiến thắng vang dậy khắp phố phường.
12h50,
tại Sở chỉ huy, có mặt thiếu tướng Cao Văn Khánh, Phó tổng Tham mưu
trưởng; đại tá Lê Hữu Đức, Cục trưởng Tác chiến; đại tá Nguyễn Trọng Yên
và thượng tá Phạm Chí Nhân, Cục trưởng và Cục phó Tuyên huấn. Trước tấm
bản đồ thành phố Sài Gòn - Gia Định, mọi người đứng dậy, chăm chú nhìn
theo hướng tay đại tướng Võ Nguyên Giáp chỉ.
Thượng úy Nguyễn Tiến Trỗ, cán bộ bảo vệ đại tướng, với chiếc máy ảnh hiệu Kiev, đã ghi lại hình ảnh lịch sử này.
 |
| Ảnh tư liệu chụp lúc 12h50 ngày 30/4/1975 tại Sở chỉ huy, thành cổ Hà Nội. |
Trong
khi đó, tại miền Nam, ngày 30/4/1975, Bộ chỉ huy chiến dịch Hồ Chí Minh
đang đóng tại chỉ huy sở tiền phương - căn cứ Căm Xe thuộc xã Minh
Thạch, huyện Dầu Tiếng, tỉnh Bình Dương (nay xã Minh Tân, huyện Dầu
Tiếng, tỉnh Bình Dương).
Khi
nghe báo cáo quân giải phóng đã chiếm dinh Độc Lập, Tổng thống Dương
Văn Minh phải tuyên bố đầu hàng, cả Sở chỉ huy chiến dịch Hồ Chí Minh
reo mừng. Trong sách “Tổng hành dinh trong mùa xuân đại thắng”, đại
tướng Võ Nguyên Giáp kể về diễn biến được thuật lại tại Sở chỉ huy chiến
dịch lúc đó: “Không còn là chuyện bất ngờ mà ai nấy đều giàn giụa nước
mắt, siết chặt tay nhau, phấn khởi, tự hào”.
Các
ông Lê Đức Thọ, đại diện Ban chấp hành trung ương Đảng tại mặt trận;
đại tướng Văn Tiến Dũng, Tư lệnh chiến dịch; Phạm Hùng, Chính ủy chiến
dịch, xúc động ôm hôn mọi người. Thiếu tướng Đinh Đức Thiện (Phó tư lệnh
chiến dịch) là người khóc ra tiếng to nhất. Thiếu tướng Trần Văn Trà
(Phó tư lệnh chiến dịch) đôi mắt đỏ hoe, nghẹn ngào sung sướng. Riêng
ông Phạm Hùng, mở phanh chiếc áo bà ba, vừa cười to vừa bình luận sảng
khoái, vừa ra lệnh chuẩn bị tiếp quản Sài Gòn.
Trong
bức ảnh lịch sử “Bộ chỉ huy chiến dịch Hồ Chí Minh tại chỉ huy sở tiền
phương”, do tác giả Võ Xuân Sáng, cán bộ bảo vệ đại tướng Văn Tiến Dũng
chụp, ngoài các vị kể trên, còn có mặt thiếu tướng Lê Ngọc Hiền, Tham
mưu trưởng chiến dịch; Lê Xuân Kiện, Phó tư lệnh, Tham mưu trưởng binh
chủng Tăng - Thiết giáp…
 |
| Bộ chỉ huy chiến dịch Hồ Chí Minh tại chỉ huy sở tiền phương. Ảnh tư liệu. |
Chiều
30/4/1975, tại dinh Độc Lập, sau khi đưa Tổng thống chính quyền Sài Gòn
Dương Văn Minh và Thủ tướng Vũ Văn Mẫu đến đài phát thanh đọc lời tuyên
bố đầu hàng vô điều kiện trở về, đại úy Phạm Xuân Thệ, Trung đoàn phó
Trung đoàn 66, sư đoàn 304, đã bị một cán bộ trong Bộ Tư lệnh Quân đoàn 2
có mặt lúc đó đã phê bình là làm việc đó mà không báo cáo cấp trên.
Trung
tướng Phạm Xuân Thệ, sau là Tư lệnh quân đoàn 2, rồi Tư lệnh quân khu
1, kể trong hồi ức: “Tôi không biết nói sao, bởi thực lòng trong tình
thế đó tôi chỉ nghĩ đơn giản là làm sao sớm để họ tuyên bố đầu hàng,
chiến sự sẽ sớm chấm dứt, bớt đi những sự hy sinh không đáng có. Liền
sau đó, đồng chí Sư đoàn trưởng Nguyễn Ân nói: Đây là Thệ, Trung đoàn
phó Trung đoàn 66 Sư đoàn 304, sai đâu sẽ kiểm điểm sau, để cho đồng chí
ấy về chỉ huy đơn vị".
Sau
lúc ấy, ông Thệ lên xe về đơn vị, đi kiểm tra Tiểu đoàn 9 lúc này đã
chiếm giữ Bộ tư lệnh Hải quân và cảng Ba Son, nhưng một số người dân xô
vào cảng Ba Son cướp tài sản. Ông ra lệnh cho Tiểu đoàn 9 phải bảo vệ
không để cho dân vào cướp phá, đóng kín các cánh cổng và tổ chức canh
gác chu đáo. "Sau đó tôi về Ban chỉ huy Tiểu đoàn 9. Lúc đó khoảng 17h
chiều, tôi đi tắm giặt và lấy trong balô bộ quần áo mới toanh ra mặc,
còn bộ quần áo cũ do đã mặc nhiều ngày nên tôi bỏ luôn. Sau này, tôi cứ
tiếc mãi vì không giữ lại bộ quần áo còn vương bụi đường mà tôi đã mặc
trong giờ phút lịch sử đáng nhớ của dân tộc", ông kể.
"Khoảng
17h30 ngày 30/4, tôi về Sở chỉ huy Trung đoàn đang ở tòa nhà Bộ Nội vụ
chính quyền Sài Gòn cũ, ở trước của Dinh Độc Lập, về phía tay trái cách
khoảng 500m. Về đến đây tôi gặp đồng chí Nguyễn Ân, Sư đoàn trưởng đang ở
Sở chỉ huy Trung đoàn. Vừa thấy tôi, đồng chí Ân nói: Việc đưa Dương
Văn Minh ra Đài Phát thanh, các cậu xử trí như thế là đúng đấy, không có
gì sai sót đâu. Lúc bấy giờ tôi mới thở phào nhẹ nhõm…", ông kể tiếp.
Thiếu
tướng Hoàng Đan, Phó Tư lệnh quân đoàn 2, trong hồi ký “Từ sông Bến Hải
đến dinh Độc Lập”, kể về thời khắc lịch sử khi ông vào đến cơ quan đầu
não của chính quyền Sài Gòn trưa 30/4: "Khi tôi vào, Tổng thống Dương
Văn Minh đã đi ra đài phát thanh. Chuẩn tưởng Nguyễn Hữu hạnh (quyền
Tổng tham mưu trưởng quân đội Sài Gòn) trông thấy tôi đoán là người chỉ
huy, nên báo cáo về tình hình trong dinh trước lúc quân giải phóng đến,
giới thiệu nhân vật chính có mặt. Tôi nói với chuẩn tướng Hạnh, ở đây
còn liên lạc được với đơn vị nào, anh cho họ biết các anh đã đầu hàng
không điều kiện và báo cho đơn vị đó nhanh chóng đầu hàng. Chuẩn tướng
Hạnh đã liên lạc và truyền lệnh được cho nhiều đơn vị khác nhau".
"Vũ
Văn Mẫu - Thủ tướng - xin phép được gặp đại diện Mặt trận với ý định
bàn giao về nhà sớm. Tôi nói với ông Mẫu chúng tôi là quân nhân, vì vậy
các anh cứ ở đây, ngay trong gian phòng này. Ngày mai sẽ có đại diện Mặt
trận đến. Các anh cứ ngồi chơi thoải mái, hôm nay ăn thử một bữa cơm
Việt cộng cho vui. Trông bọn họ cũng có vẻ yên tâm, nói cười vui vẻ với
nhau", thiếu tướng Đan kể.
"Sau
lúc thảo xong thông cáo số 1, khoảng 17h các đồng chí đại diện Quân
đoàn 4 vào (Quân đoàn 4 được Bộ chỉ huy chiến dịch giảo nhiệm vụ chiếm
dinh Độc Lập). Các đồng chí nói, các đồng chí có nhiệm vụ chiếm dinh Độc
Lập nhưng vào chậm, nay xin cho bàn giao lại. Chúng tôi vui vẻ bàn giao
ngay. Thật ra chúng tôi cũng muốn bàn giao nhanh để ra ngoài, nắm lại
tình hình các đơn vị và trước mắt nghỉ ngơi một ít. Đã 4-5 ngày đêm
không hề chợp mắt. Trên đường xe cộ, người chen chúc nhau. Chúng tôi
phải hết sức vất vả và mãi 24h mới về đến Thủ Đức", ông Đan kể trong hồi
ức.
Thượng
tướng Hoàng Cầm, Tư lệnh quân đoàn 4, kể lại với tác giả Phan Hoàng
trong cuốn “Phỏng vấn tướng lĩnh Việt Nam”: “13h30 ngày 30/4/1975, khi
tôi vào đến dinh Độc Lập, được biết Dương Văn Minh cùng nội các của ông
ta từ sáng sớm đến lúc ấy vẫn chưa ăn uống gì. Tất nhiên, họ sợ hãi
không dám ngỏ lời. Tôi liền bảo họ: Các ông có thể nhờ người nhà đưa cơm
nước và đồ cá nhân cần dùng tới, chứ đói sao chịu nổi… và đêm ấy, tôi
cùng anh em binh lính nằm ngay trên hiên dinh Độc Lập nghỉ ngơi. Dù đang
đói ngủ nhưng tôi không tài nào chợp mắt được. Đã nằm trong dinh Độc
Lập rồi mà tôi cứ ngỡ mình đang mơ!".
Tướng Cầm kể tiếp: "Tôi nhớ hoài kỷ niệm đêm hôm đó. Tôi - Tư lệnh và anh Hoàng Thế Thiện - Chính ủy Quân đoàn 4
cùng nằm trò chuyện và ngủ ngay ngoài hiên dinh Độc Lập. Không mùng mền
chiếu gối. Sáng dậy, muỗi đốt đỏ cả người. Chúng tôi đùa, muỗi Sài Gòn
kinh quá! Sau này, mỗi lần gặp nhau, anh Thiện cũng hay nhắc lại kỷ niệm
ấy. Cả hai cười vang”.
Tiên Long
Nguồn: http://vnexpress.net/tin-tuc/thoi-su/ngay-30-4-1975-cua-cac-vi-tuong-3395360.html
